Home arrow บทความฟิสิกส์ arrow เนบิวลา(Nebula)
Home    Contacts



เนบิวลา(Nebula) PDF พิมพ์
 

เนบิวลา(Nebula)

เทห์วัตถุซึ่งอยู่ไกลที่สุดในท้องฟ้า

Spiral Nebula


         นักดาราศาสตร์ใช้คำว่า เนบิวลา เรียกชื่อสิ่งที่ปรากฏเป็นเมฆหมอกฝ้าอยู่คงที่ท่ากลางดวงดาวบนท้องฟ้า อาจจะปรากฏสว่างเรืองหรือมืดสนิทก็ได้

 เรามองเห็นเนบิวลาได้ยาก เพราะแม้แสงที่สว่างก็มีแสงจางแผ่กระจายไม่รวมกันเข้มเป็นจุดเช่นดาวฤกษ์ เราจึงสามารถมองเห็นเนบิวลาบนท้องฟ้าด้วยตาเปล่าได้เพียง 4 แห่งในขณะซึ่งสามารถมองเห็นดาวฤกษ์ด้วยตาเปล่าถึง 5,000 ดวง ความจริงเนบิวลามีอยู่จริงเป็นปริมาณไม่น้อย การที่เราจะตรวจพบหรือไม่ขึ้นอยู่กับความไวของอุปกรณ์ที่ใช้ เนบิวลาที่ทอยู่ในระบบทางช้างเผือกของเรา เรียกว่า Galactic Nebula ซึ่งเป็นกลุ่มก๊าซที่มีความสัมพันธ์ทางใดทางหนึ่งกับดาวฤกษ์ในกาแลกซี ซึ่งดวงอาทิตย์ของเราเป็นสมาชิกหน่วยหนึ่ง ตัวอย่างของ Galactic Nebula ชนิดแผ่กระจาย ได้แก่ กลุ่มที่อยู่ในกลุ่มดาว Orion นับเป็นกลุ่มก๊าซและฝุ่นซึ่งใหญ่โตกลุ่มหนึ่งในกาแลกซี กินอาณาเขตกว้างขวางในอวกาศ แผ่คลุมดาวฤกษ์อยู่ภายในองค์ประกอบสำคัญ คือก๊าซไฮโดรเจน ฮีเลียม มากที่สุด และนอกจากนั้นก็มีออกซิเจน และไนโตรเจน เป็นต้น

 เนบิวลานี้เรืองแสงเพราะถูกกระตุ้นด้วงรังสีอุลตราไวโอเลตจากดาวฤกษ์ที่ร้อนจัดซึ่งอยู่ภายใน และบางส่วนของก๊าซและฝุ่นที่ห่างดาวฤกษ์ร้อนและไม่เปล่งแสงเรืองจะบังคับแสงดาวฤกษ์ที่อยูเบื้องหลังไกลออกไป จึงปรากฏเป็นเนบิวลามืด  Galactic Nebula ชนิดเป็นดวงนั้นเป็นกลุ่มก๊าซรูปทรงกลมซึ่งแผ่กระจายออกมาจากการระเบิดของดาวฤกษ์ และปรากฏให้เห็นหลายดวงบนท้องฟ้า เช่นที่เรียกกันว่า เนบิวลาวงแหวน เนบิวลาปู เนบิวลานกฮูก ตามความคล้ายคลึงกับรูปสิ่งของ สัตว์ที่มนุษย์คุ้นเคยกันทั่วไป

 เนบิวลานอกกาแลกซีหรือ Spiral Nebula นั้นเป็นวัตถุจำพวกที่อยู่ไกลห่างออกไปนอกกาแลกซีของเรา เป็นต้นว่า เมฆแมกเจลแลน (Magellanic Clouds) ซึ่งเห็นได้ด้วยตาเปล่าบนท้องฟ้าของซีกโลกภาคใต้ อยู่ห่างไปขนาดแสงสว่างซึ่งเดินทางได้วินาทีละ 300,000 กิโลเมตร ต้องใช้เวลาเดินทาง 150,000 ปี จึงจะถึงซึ่งเรียกว่าอยู่ห่างไป 150,000 ปีแสง หรือ Spiral Nebula ในทิศทางของกลุ่มดาว Andromeda อยู่ห่างไปถึง 2,200,000 ปีแสง Spiral Nebula มีอยู่มากมาย ตั้งแต่ที่มองเห็นด้วยตาเปล่า จนที่ไกลออกไปแสงริบหรี่ ต้องสำรวจด้วยกล้องโทรทรรศน์ใหญ่ที่สุดในโลก โดยถ่ายภาพเปิดหน้ากล้องนานนับชั่วโมง เท่าที่บันทึกทำทะเบียนไว้ ถึงขนาดความสว่างแมกนิจูดที่ 15 มีถึง 16,000 เนบิวลา เชื่อว่าถ้านับถึงที่แสงหรี่ถึงขนาดแมกนิจูดที่ 23 ซึ่งหรี่ที่สุดที่กล้องโทรทรรศน์ในโลกจะสำรวจได้คงจะมีปริมาณถึง 1,000,000,000 เนบิวลา....มากมายเหลือเกิน


Orion Nebula

        

 ผลการศึกษาค้นคว้าทางดาราศาสตร์ แสดงว่า Spiral Nebula แต่ละดวงก็คือระบบใหญ่ของดาวฤกษ์ ฝุ่น และก๊าซ ดังเช่นกาแลกซีทางช้างเผือกของเรานี้เอง ถ้าเราออกไปอยู่บนดาวฤกษ์ดวงใดดวงหนึ่งในระบบ Spiral Nebula ของกลุ่มดาว Andromeda แล้วมองกลับมายังกาแลกซีของเรา ก็จะเห็นกาแลกซีมีรูปลักษณะคล้ายคลึงกับที่เราเห็น Spiral Nebula นั่นเอง 

ดังนั้น Spiral Nebula หรือเนบิวลานอกกาแลกซีก็คือระบบใหญ่ของดาวฤกษ์ ฝุ่นและก๊าซ ซึ่งแต่ละระบบระมีดาวฤกษ์คิดเฉลี่ยประมาณ 800,000,000 ดวง กาแลกซีของเราเป็น Spiral Nebula ค่อนข้างใหญ่มีดาวฤกษ์ประมาณ 100,000,000,000 ดวง

 ประเภทของเนบิวลา

1.เนบิวลาดาวเคราะห์(planelatary nebula) คิอส่วนที่เคยเป็นฝุ่นก๊าซผิวชั้นนอกของดาวฤกษ์บางชนิด  เช่น ดาวยักษ์แดงมาก่อนและถูกสลัดออกบั้นปลายของวาระสุดท้ายของดาวฤกษ์  เช่น การที่ดาวยักษ์แดงสลัดผิวออก กลายเป็นดาวยักษ์ขาว  ฝุ่นก๊าซที่ว่านี้จะเคลื่อนตัวออกจากดาวฤกษ์กลายเป็นวงแหวนทรงกลมแผ่จากดาวฤกษ์ และเกิดการเรืองสว่างเมื่อรับรังสีอึลตราไวโอเลตจากดาวฤกษ์ที่เหลืออยู่  ไม่เห็นมีอะไรเกี่ยวกับดาวเคราะห์ แต่เพราะมองจากกล้องโทรทรรศน์จะเห็นเป็นแผ่นหรือจานดาวเคราะห์ที่มีวงแหวนล้อมอยู่  กำลังจะหาภาพมาให้ดูกัน มักจะมีรูปร่างวงแหวน

2.เนบิวลามืด (dark nebula)  คือกลุ่มก๊าซและฝุ่นผงที่จับตัวกันอย่างหนาแน่นในอวกาศระหว่างดวงดา ห่างไกลจากดาวฤกษ์ต่างๆมาก จึงไม่ได้รับแสงจนเกิดการเรืองแสงหรือสะท้อนแสงจากดาวฤกษ์ จึงมีลักษณะมืดคล้ายเมฆที่บดบังกาแลคซีที่อยู่ด้านหลัง ตัวอย่างเช่น เนบิวลาหัวม้า (Horsehead Nebula) ในกลุ่มดาวโอไรออน


 
< ก่อนหน้า   ถัดไป >
สถิติผู้เยี่ยมชม: 45827458

สมัครสมาชิก
เพื่อรับเอกสารเพิ่ม!