แม่เหล็ก

 

การทดลอง

      ให้กดเมาส์ที่เข็มเพื่อถูเข็มกับแม่เหล็กถาวร  ให้คุณสังเกตว่า อะไรเกิดขึ้น จงอฺธิบายอย่างละเอียด

__________________________________________________________

__________________________________________________________

__________________________________________________________

      เมื่อใช้ฆ้อนตีเข็มหมุด  อะไรเกิดขึ้นต่อจากนั้น  จงอธิบาย

__________________________________________________________

__________________________________________________________

 

การทดลองเรื่องสนามแม่เหล็ก  คลิกครับ

ทฤษฎี

   

การกลายเป็นแม่เหล็ก

ทำไมไขควงที่ใช้นานๆจึงมีคุณสมบัติเป็นแม่เหล็ก 

            ภายในแท่งแม่เหล็กจะมีโดเมนแม่เหล็ก (magnetic domain)  เล็กๆมากมาย  ก้านของไขควงซึ่งทำจากเหล็กก็มีโดเมนแม่เหล็กอยู่นับไม่ถ้วน  ไขควงที่ซื้อมาใหม่ๆ จะไม่มีสมบัติเป็นแม่เหล็ก  ทั้งนี้เพราะทิศทางของโดเมนแม่เหล็กภายในยังเรียงตัวไม่เป็นระเบียบเป็นผลให้อำนาจแม่เหล็กหักล้างกันหมด 

            เราทราบดีว่า  สนามแม่เหล็กโลกจะมีแรงแม่เหล็กกระทำต่อโดเมนแม่เหล็กเล็กๆในแท่งแม่เหล็ก  ทำให้โดเมนแม่เหล็กเหล่านี้เรียงตัวไปในทิศทางเดียวกัน  แต่เนื่องจากแรงของสนามแม่เหล็กโลกนี้อ่อนมากในขณะที่แรงเสียดทานระหว่างโดเมนแม่เหล็กด้วยกันมีมากกว่า  ดังนั้นแรงแม่เหล็กของโลกจึงไม่อาจเปลี่ยนทิศทางของโดเมนแม่เหล็กได้ง่าย 

            ขณะที่ไขควงหรือเครื่องมือเหล็กอื่นๆที่ถูกนำมาใช้งานนั้น  มักจะกระแทกหรือเคาะเป็นประจำ  การกระแทกนี้ส่งผลให้โดเมนแม่เหล็กภายในสั่นสะเทือน  ทำให้การยึดติดกันระหว่างโดเมนแม่เหล็กลดน้อยลง  แรงเสียดทานลดลงด้วย  แรงแม่เหล็กของโลกจึงสามารถหมุนเปลี่ยนทิศทางของโดเมนแม่เหล็กให้อยู่ในทิศทางเดียวกัน  จนในที่สุดไขควงจะมีคุณสมบัติเป็นแม่เหล็ก

ในการต่อเรือเดินสมุทรนั้น  แผ่นเหล็กที่ประกอบเป็นตัวเรือจะถูกเคาะตีจึงถูกแรงสนามแม่เหล็กโลหะกระทำให้เกิดสมบัติเป็นแม่เหล็กได้ดังนั้น  ก่อนที่จะนำเรือออกสู่ทะเลจึงจำเป็นต้องปรับแต่งเข็มทิศในเรือก่อนเสมอ

   ? คิดสักนิด            

            ไขควง แม้ว่าจะไม่ได้อยู่ใกล้แม่เหล็ก แต่เมื่อใช้ไปนานเข้าจะสามารถดูดเศษเหล็กหรือตะปูได้  ความเป็นแม่เหล็กของไขควงเกิดขึ้นได้อย่างไร

คำตอบ

            โลกของเราเป็นเสมือนแม่เหล็กขนาดใหญ่  พื้นโลกและในบรรยากาศเต็มไปด้วยสนามแม่เหล็ก  เข็มทิศสามารถชี้ทิศเหนือใต้ได้เพราะสนามแม่เหล็กโลกนั่นเอง

ศัพท์ฟิสิกส์

สนามแม่เหล็ก (magnetic field)  เป็นสนามของแรงที่มีอยู่รอบ ๆ ตัวแม่เหล็ก

จาก

ฟิสิกส์ในชีวิตประจำวัน  ของเรืองชัย-รำพรรณ  รักศรีอักษร  เรียบเรียง  ดร. ประมวล  ศิริผันแก้ว บรรณาธิการ    ฟิสิกส์ราชมงคลขอขอบคุณมากครับ

อ่านทฤษฏีแม่เหล็กของ ม.ภูติ ภูติเกียรติขจร โรงเรียนอัสสัมชัญ กรุงเทพฯ คลิกครับ


 

ครั้งที่

เซ็นสมุดเยี่ยม

เรื่องการทดลองเสมือนจริง