|
หิมะกับการกำเนิดธารน้ำแข็ง
ธารน้ำแข็ง ( Glacier )
ก็เหมือนแม่น้ำ
แต่เป็นแม่น้ำน้ำแข็งอันกว้างใหญ่สายหนึ่ง
ธารน้ำแข็งเกิดจากหิมะจำนวนมากตกลงทับถมกันปีแล้วปีเล่า
จำนวนหิมะที่ละลายนั้นน้อยมากเมื่อเทียบกับจำนวนหิมะที่ตกเพิ่มลงมา
ดังนั้นเมื่อเวลาผ่านไป
หิมะจึงสะสมตัวทับถมกันมากขึ้นเรื่อย
ๆ
หิมะชั้นบนที่หนาขึ้นเรื่อย
ๆ จะถมทับหิมะชั้นล่าง
ทำให้หิมะชั้นล่างซึ่งโดนแรงกดอัดเกิดการตกผลึกกลายเป็นน้ำแข็งและเมื่อปริมาณหิมะชั้นบนเพิ่มมากขึ้นอีก
น้ำหนักของมันจะกดทับทำให้เกล็ดน้ำแข็งชั้นล่างค่อย
ๆ
ละลายและเกิดการลื่นไถลอย่างช้า
ๆ
น้ำแข็งที่เกิดจากการทับถมของหิมะจนกลายเป็นชั้นหนาและไหลได้นี่เอง
ที่เราเรียกว่า
ธารน้ำแข็ง
เพราะฉะนั้นถึงแม้เราจะ
"มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า"
ว่าธารน้ำแข็งเหล่านี้ "ไหล"
ได้เหมือนสายน้ำในธารน้ำ
แต่ความจริงแล้วธารน้ำแข็งเคลื่อนที่ไปด้วยความเร็วที่ต่างกันมาก
ธารน้ำแข็งแต่ละสายจะไหลช้าหรือเร็วขึ้นอยู่กับความลาดเอียงของหุบเขา
ความหนาของธารน้ำแข็ง
ความขรุขระของพื้นผิวหุบเขา
และอุณหภูมิ
แถมน้ำแข็งในแต่ละส่วนของธารน้ำแข็งเองก็ยังไหลด้วยความเร็วที่ต่างกันด้วย
บริเวณส่วนกลางของธารน้ำแข็งจะเคลื่อนที่เร็วบริเวณส่วนล่างและส่วนข้างจะไหลช้ามาก
ๆ
เนื่องจากมีแรงเสียดทานระหว่างผนังน้ำแข็งกับพื้นที่ของหุบเขา
อัตราความเร็วของการไหลที่แตกต่างกันภายในธารน้ำแข็งนี่เองที่ทำให้เกิดรอยแตกออกเป็นร่องกว้างและลึกในธารน้ำแข็งขึ้น
ระหว่างที่ธารน้ำแข็งไหลไปข้างหน้า
หินและกรวดที่ตกลงมาในธารน้ำแข็งจะถูกพื้นน้ำแข็งด้านล่างพาลากติดไปด้วย
นอกจากนี้
ธารน้ำแข็งยังทำตัวเหมือนเป็นกระดาษทรายที่คอยขัดพื้นแม่น้ำสายเก่าในหุบเขาให้สึกกร่อนอยู่ตลอดเวลา
แถมยังยกเอาสิ่งกีดขวางทุกอย่างพาติดตัวไปด้วย
แม้แต่หินก้อนใหญ่ ๆ
ที่แตกหลุดออกมาจากหุบเขาก็จะกลายเป็นร่องลึก
กว้าง แบนราบ
และมีรูปทรงเป็นตัว U
ธารน้ำแข็งเกิดขึ้นได้เฉพาะในพื้นที่อากาศหนาวเย็นและมีหิมะตกตลอดทั้งปีเท่านั้น
คือในบริเวณขั้วโลกเหนือ
ขั้วโลกใต้
รวมทั้งบนยอดเขาซึ่งสูงมาก
ๆ
ส่วนมากธารน้ำแข็งมักเริ่มก่อตัวจากฝั่งภูเขาด้านที่แสดงแดดส่องไม่ถึงก่อน
พื้นที่ลาดไหล่เขาด้านร่มทางทิศเหนือ
จะมีธารน้ำแข็งอยู่มากกว่าด้านอื่น
ๆ
ที่ได้รับแสงแดดเต็มที่
ธารน้ำแข็งเกือบทั้งหมดที่พบในปัจจุบัน
คือธารน้ำแข็งที่เหลือค้างมาจากยุคน้ำแข็งครั้งหลังสุดของโลก
ในระยะ 2 ล้านปีที่ผ่านมา
โลกของเราผ่านยุคน้ำแข็งมาแล้ว
5 ครั้งด้วยกัน
เมื่อโลกตกอยู่ในยุคน้ำแข็ง
โลกเกือบทั้งโลกจะขาวโพลนไปด้วยพืดน้ำแข็ง
ซึ่งเป็นธารน้ำแข็งชนิดแผ่ปกคลุมเป็นพื้นที่กว้างใหญ่มาก
ๆ
จนดูเหมือนเป็นทุ่งน้ำแข็ง
พืดน้ำแข็งในยุคน้ำแข็งแผ่ปกคลุมเป็นบริเวณกว้างใหญ่ไพศาลมาก
คือตั้งแต่บริเวณเทือกเขาในเขตขั้วโลกเหนือ
ไล่ลงมาจนถึงพื้นที่ทวีปยุโรปเกือบทั้งทวีป
พืดน้ำแข็งจะเกิดขึ้นมากขนาดนี้ได้
ก็ต่อเมื่อโลกมีอุณหภูมิหนาวเย็นกว่าปัจจุบันนี้มาก
ๆ เท่านั้น
แต่จนถึงทุกวันนี้
ยังไม่มีใครรู้ว่า
ทำไมอยู่ดี ๆ
อากาศบนโลกจึงเปลี่ยนจากอบอุ่นเป็นหนาวเย็นถึงขนาดนั้นได้
|