|
|
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
ความรู้เบื้องต้นวิชาแผ่นดินไหว
บทที่
1
วิชาแผ่นดินไหวคืออะไร บทที่ 7 ศัพท์แผ่นดินไหว หน้าที่ 1 บทที่ 8 ศัพท์แผ่นดินไหว หน้าที่ 2
บทที่ 5
ขนาดมาตราริคเตอร์
5.1
ขนาดมาตราริคเตอร์ ขนาดมาตราริคเตอร์เป็นค่าแสดงขนาดของแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นแต่ละครั้ง หาได้จากการคำนวณทางคณิตศาสตร์จากผลการตรวจของเครื่องตรวจแผ่นดินไหว คำว่า “ริคเตอร์” ตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่ Charles F. Richter นักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกันผู้เสนอวิธีการหาค่าขนาดแผ่นดินไหวเป็นคนแรกเมื่อ ค.ศ. 1935 ขนาดมาตราริคเตอร์ไม่มีจุดจำกัด อาจเล็กถึงค่าติดลบหรือใหญ่ถึงสิบหรือมากกว่านี้ก็ได้ ขึ้นอยู่กับแผ่นดินไหวแต่ละครั้งว่ามีพลังมากน้อยเพียงใด เหตุที่แผ่นดินไหวมีค่าติดลบเนื่องจาก สูตรการหาค่าขนาดริคเตอร์ที่เสนอโดยริคเตอร์ ซึ่งเป็นมาตราท้องถิ่น (Local Magnitude: ML) ระบุว่า ML = log A - log A0 เมื่อ A เป็นแอมพลิจูด (Amplitude) ที่ตรวจวัดได้จากเครื่องตรวจแผ่นดินไหวแบบวูด-แอนเดอร์สัน (Wood-Anderson Seismometer) A0 เป็นฟังชั่นค์ของระยะทาง เมื่อ log A0 มีค่ามากกว่า log A ทำให้ผลลัพธ์มีค่าติดลบ อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันได้มีการพัฒนาเทคนิคการหาค่าขนาดแผ่นดินไหวที่นิยมใช้ทั่วไป เรียกว่า ขนาดมาตราโมเมนต์ (Moment Magnitude Scale: Mw) ซึ่งเสนอโดยนักวิทยาศาสตร์ชาวญี่ปุ่นนามว่า Hiroo Kanamori ตารางที่ 1 ความถี่ของแผ่นดินไหวขนาดต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นทั่วโลก
การรายงานขนาดแผ่นดินไหว ต่างจากการรายงานความรุนแรงของแผ่นดินไหว ความรุนแรง (Intensity) เป็นการประเมินผลกระทบจากแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นกับเราหรือสิ่งต่าง ๆ รอบ ๆ ตัวเรา ในประเทศไทยใช้ระดับความรุนแรงมาตราเมอร์คัลลี (Mercalli Intensity Scale) ที่มีด้วยกัน 12 ระดับ (เขียนด้วยเลขโรมัน I-XII)
ตารางที่ 2 เปรียบเทียบระดับความรุนแรงมาตราเมอร์คัลลีกับอัตราเร่งของพื้นดิน
-------------------------------------------------------------- แกล (gal) = ซม./วินาที2
ความสัมพันธ์ระหว่างขนาดกับความรุนแรงหรือขนาดกับอัตราเร่งของพื้นดิน สามารถหาได้จากสมการดังนี้
m = 1.3 + 0.6 Io m = 2.2 + 1.8 log ao
เมื่อ m = ขนาดแผ่นดินไหวมาตราริคเตอร์ Io = ความรุนแรงของแผ่นดินไหวมาตราเมอร์คัลลี ao = อัตราเร่งของพื้นดิน หน่วย ซม./วินาที2 หรือเทียบจากตารางต่อไปนี้
ตารางที่ 3 ความสัมพันธ์ระหว่างขนาด ความรุนแรงของแผ่นดินไหวและอัตราเร่งของพื้นดินจากสมการข้างบน
ถ้าความโน้มถ่วงของโลกมีค่าเท่ากับ 980 แกล (ซม./วินาที2) หรือประมาณ 1000 ซม./วินาที2 เราจะเห็นได้ว่าแผ่นดินไหวที่มีขนาด 8 ริคเตอร์ขึ้นไป สามารถทำให้สิ่งของปลิวกระจัดกระจายไปได้ เนื่องจากแผ่นดินไหวขนาดดังกล่าวทำให้พื้นดินมีอัตราเร่งมากกว่าแรงโน้มถ่วงของโลก
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
